دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

تحلیل عناصر داستانی در روایت «انکار‌کردن موسی علیه‌السلام بر مناجات شبان»، بر اساس نظریة بدخوانی خلاق هرولد بلوم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
کارشناسی ارشد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
بدخوانی خلاق نظریه­ای است که هَرولد بلوم آن را بر اساس روابط دوسویه میان متون ادبی مطرح کرده­است. این نظریه مبتنی بر روابط بینامتنی بوده و بر اساس آن رابطه­ای جدلی میان مؤلف جدید با مؤلفان گذشته وجود دارد. مؤلف جدید به منظور دریافت هویتی غیروابسته در ادبیات و برای رهایی از اضطرابِ تأثیرپذیری متونِ گذشته با حرکتی تدافعی اقتدار شاعر متقدم را می­کاهد و با بدخوانی خلاق به خلق آثار جدید دست می­زند. شگردهای بدخوانی خلاق متن جدید را از دلهرة تأثیرپذیریِ متون ماقبل رهایی می­بخشد.
 این پژوهش با استفاده از منابع کتاب‌خانه­ای و به شیوة توصیفی-تحلیلی به بررسی ترفندهایی که مولوی برای رهایی از دلهرة تأثیرپذیریِ آثار گذشته در داستان «موسی و شبان» به­کار برده­؛ همچنین نحوة پرداختن به‌ آن را، بر اساس نظریة بدخوانی خلاق بلوم بررسی می‌کند و به این نتیجه می­رسد که مولوی موضوع غالب در روایت را از روایات زیرمتن انتخاب کرده ولی برای رهایی از دلهرة اضطرابِ قرارگرفتن در سایة روایات مأخذ، با شگردهایی خلاقانه به آفرینش­های نوینی در خلق حکایت جدید می­پردازد. وی با تغییر در عناصر داستان برای کاهش دلهرة تأثیرپذیری بهره برده­است تا به برتری­جویی کلامی برسد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Story elements in the narration of "Moses' (PBUH) denial of the shepherd’s prayer” Based on Harold Bloom's Theory of Misprision

نویسنده English

Sara Ahmadirad
Master's degree, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

Misprision is a theory proposed by Harold Bloom based on two-way relationships between literary texts. This theory is based on intertextual relations according to which there is a conflicting relationship between the new author and the past authors. In order to get an independent identity in literature and to get rid of the anxiety of the influence of past texts, the new author reduces the authority of the previous poet with a defensive act and starts creating new works by misprision. Misprision techniques free the new text from the apprehension of the influence of the previous texts.
This research, using library resources and in a descriptive-analytical manner, investigates the tricks that Rumi used to get rid of the apprehension of the influence of past works in the story of "Moses and the Shepherd", as well as how to deal with it Based on Harold Bloom's Theory of Misprision and comes to the conclusion that Rumi chose the dominant theme in this narration from the subtext narrations, but in order to get rid of the anxiety of being influenced by the source narratives, he uses creative methods to create new stories. In order to reduce the apprehension of effectiveness, he has changed the elements of the story to achieve verbal excellence.

کلیدواژه‌ها English

Rumi
intertextuality
Herold Bloom
creative reading
ابن­ابی­الحدید (1396)، شرح نهج­البلاغه، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، چاپ 2، مصر: قاهره
ابن­عبدربه (1397)، عقدالفرید، مصر: مطبعه جمالیه
استعلامی، محمد (1369)، مثنوی، دفتر دوم، چاپ 2، تهران: زوار
براهنی، رضا (1393)، قصه نویسی، تهران: نگاه
بی­نیاز، فتح­الله (1394)، درآمدی بر داستان­نویسی و روایت­شناسی، چاپ 6، تهران: افراز
پازوکی، شهرام (1393)، عرفان و هنر در دوره مدرن، تهران: علم
پرین، لارنس (1390)، تأملی دیگر در باب داستان، ترجمه محسن سلیمانی، چاپ 8، تهران: سورة مهر،
توکلی، حمیدرضا (1394)، از اشارت­های دریا: بوطیقای روایت در مثنوی، چاپ 3، تهران: مروارید
حافظ ابونعیم­اصفهانی (1387)، حلیه­الاولیا و طبقات­الاصفیا، بیروت: دارالکتب
داد، سیما (1395)، فرهنگ اصطلاحات ادبی، چاپ 7، تهران: مروارید
دقیقیان، شیرین‌دخت (1397)، شخصیت‌پردازی در ادبیات داستانی: پژوهشی در نقش پروتوتیپ‌ها در آفرینش ادبی، تهران: مروارید
رازی، ابوالفتوح (1304)، روض­الجنان و روح­الجنان فی تفسیرالقرآن، قم: افست
ریما مکاریک، ایرنا (1398)، دانش‌نامه نظریه‌های ادبی معاصر، ترجمة مهران مهاجر و محمد نبوی، چاپ 6، تهران:  آگه
زرین­کوب، عبدالحسین (1398)، بحر در کوزه، تهران: سخن
زمانی، کریم (1398)، شرح جامع مثنوی معنوی، دفتر دوم، تهران: اطلاعات.
سبزیان مرادآبادی، سعید؛ کزازی، میرجلال­الدین (1388)، فرهنگ نظریة نقد ادبی، چاپ 40، تهران: مروارید
سروش، عبدالکریم (1393)، قمار عاشقانه، چاپ 16، تهران: صراط
عطار، محمدبن ابراهیم نیشابوری (1380)، مصیبت‌نامه، تصحیح نورانی‌ وصال، چاپ 5، تهران: زوار
طاهری، قدرت­اله؛ فرخی، سودابه (1392)، «رابطة نیما با سعدی براساس نظریة اضطراب تأثیر هرولد بلوم» فصل‌نامه پژوهش­های ادبی، سال10، شمارة 4، صص 80-53
غزالی، محمد (1939)، احیاء­العلوم­الدین، مصر
فروزان‌فر، بدیع‌الزمان (1362)، مآخذ قصص و تمثیلات مثنوی، تهران: امیر کبیر
مدرسی، فاطمه (1390)، فرهنگ توصیفی نقد و نظریه­های ادبی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
مستور، مصطفی (1379)، مبانی داستان کوتاه، تهران: مرکز
میرصادقی، جمال (1388)، عناصر داستان، تهران: سخن
میرصادقی، جمال؛ ذوالقدر، میمنت، (1399)، واژه‌نامة هنر داستان نویسی، تهران: لوگوس
نامورمطلق، بهمن (1395)، بینامتنیت: از ساختارگرایی تا پسامدرنیسم، تهران: سخن
نعنافروش، فاطمه؛ خراسانی، محبوبه؛ مدرس­زاده، عبدالرضا (1394)، «تأثیرپذیری از نویسندگان پیشین نثر فارسی با توجه به نظریة هارولد بلوم»، سبک­شناسی نظم و نثرفارسی، سال 9، شمارة 3، صص118-101
یونسی، ابراهیم (1399)، هنر داستان­نویسی، تهران: نگاه