دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

ابوالقاسم فردوسی و نقد "منازعه درونی" در سپهر اندیشه ایرانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم سیاسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.
2 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
چکیده
شاهنامه فردوسی درنگاه اغلب شارحان، روایتگر جنگهای گوناگون و مزمن ایران با دشمنان بیرونی است. اما اگر به اعتبار سخن فردوسی دو پیامدِ نگارشِ شاهنامه را «وحدت بخشی»و«آگاه سازی» تعریف کنیم، درتفسیری جدید می توان فردوسی را درمقام روایتگری ناقد دید که در پسِ روایت های شاهنامه به طرح مساله «منازعه درونی منتهی به فروپاشی ایران» می پردازد. هدف این مقاله بررسی «منازعه درونی» در ایران و نقد آن در شاهنامه است. بدین‌ترتیب مساله اصلی این است که:«منازعه درونی» به عنوان مساله ایران در اندیشه فردوسی چگونه درشاهنامه مطرح است؟ براساس یافتة پژوهش و با بهره گیری از روش تحلیل مضمون و نظریه هرمنوتیک قصدگرای کوئنتین اسکینر، شاهنامه درعین حال که طیف وسیعی از ایده هاست، درکلیت خود به طرحی انتقادی از الگوی کنش ایرانی معطوف به منازعه دست می دهد که در پسِ نبردهای حماسی و اسطوره ای پهلوانان مساله از هم گسیختگی هویت را در اثر منازعه های مداوم و رقابت های خشونت آمیز اقوام و خاندانهای ایرانی مطرح می کند. بنابراین و در چارچوب نگاه انتقادی فردوسی به پدیده منازعه درونی درتاریخ ایران، نتیجه این بررسی ضمن آشکار ساختن خطای فهم تاریخی، به دست دادن تفسیر جدیدی از اندیشه فردوسی درجهت فهم کنونی مساله است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Abolghasem Ferdowsi And Criticism of "Internal Conflict" In the space of Iranian thought

نویسندگان English

mohammad Abdolkhani 1
ahmadvand shoja 2
1 PhD student, Department of Political Science, Faculty of Political Science, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran.
2 Associate Professor, Department of Political Science, Faculty of Law and Political Science, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran
چکیده English

Ferdowsi's Shahnameh, in the eyes of most commentators, is the narrator of Iran's various chronic wars with external enemies. But if we define the two consequences of writing the Shahnameh as "unification" and "awareness" according to Ferdowsi's words, in a new interpretation we can see Ferdowsi as a critical narrator who deals with the issue of "internal conflict leading to the collapse of Iran" behind the narratives of the Shahnameh. The purpose of this article, which was done in an analytical-descriptive manner and using library sources, is to examine the "internal conflict" in Iran and criticize it in the Shahnameh. Therefore, the main issue is: How is "internal conflict" as an issue of Iran in Ferdowsi's thought in the Shahnameh? Based on the findings of the research and using the method of content analysis and Quentin Skinner's theory of intentional hermeneutics, the Shahnameh as a whole provides a critical plan of the Iranian action model aimed at conflict. And behind the epic and mythical battles of the warriors, it raises the issue of the identity disintegration due to continuous conflicts and violent competitions of Iranian tribes and families. Therefore, in the Ferdowsi's critical view framework of internal conflict in Iran history, this study result, while revealing the error of historical understanding, is to give a new interpretation of Ferdowsi's thought to the current understanding of the problem.

کلیدواژه‌ها English

Ferdowsi
Shahnameh
political thought
internal conflict
Intentional hermeneutics
استاریکوف، آ (1394)، فردوسی و شاهنامه، ترجمة ر، آدرخشی، تهران: علمی و فرهنگی
اسکینر، ک (1399)، بینش‌های علم سیاست، ترجمة ف، مجیدی، جلد اول در باب روش، چاپ 2، تهران: فرهنگ جاوید
براگینسکی، س. ئ (1966)، شاه کتاب و آفریدة آن، به نقل از میرزا ملا احمد: جنگ و صلح در شاهنامه، مسکو
پرهام، ب (1373)، با نگاه فردوسی، مبانی نقد خردسیاسی در ایران، تهران: مرکز
نولدکه، ت (1369)، حماسة ملی ایران، ترجمة ب. علوی، تهران: سپهر
تولی، ج؛ بهروزلک، غ (1383)، «روش شناسی اسکینر در تحلیل اندیشة سیاسی»، نشریة علوم سیاسی دانشگاه باقر العلوم، شمارة 28، صص 57-8
جوانشیر، ف (1359)، حماسة داد، بحثی در محتوای سیاسی شاهنامه، تهران: حزب توده
حضرتی، ح (1389)، مشروطة عثمانی، تهران: پژوهشکده تاریخ اسلام
حکیمی، م. حسنی تبار، ک (1370)، جهان‌بینی و حکمت فردوسی، تهران: فرهنگ اسلامی
ریاحی، م (1375). فردوسی، زندگی، اندیشه و شعر او، تهران: سخن
ریاحی، م (1382)، سرچشمه‌های فردوسی شناسی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
ریچارد، پ. الدر، ل (1396)، مغالطه‌های پرکاربرد، ترجمة مهدی خسروانی، تهران: نو
سمرقندی، د (1382)، تذکره الشعراء، به اهتمام ادوارد براون، تهران: اساطیر
صفا، ذبیح‌ا... (1333 )، حماسه سرایی در ایران، تهران: پیروز
عالم، ع (1377)، تاریخ فلسفة سیاسی در غرب (از سدة میانه تا قرن نوزدهم)، تهران: وزارت امور خارجه
عطایی، ف؛ بهستانی، م (1389)، «هویت و غیریت در زمان شکل گیری کشور ایران از منظر شاهنامه: دیدگاه انسان باورانه»، نشریة روابط خارجی، زمستان، شمارة 8، صص 79-110
عمادی، ا (1369-1370)، «حقیقت فردوسی و خاستگاه اجتماعی شاهنامه»، نشریة چیستا، شمارة 76-77، صص 697-704
قوام، ع؛ فاطمی‌نژاد، س (1388)، «ارتباط جنگ و آنارشی، نقد دو وجهی آنارشی- سلسله مراتب برمبنای شاهنامه» پژوهشنامة علوم سیاسی، سال 4، شمارة 2، صص 159-193
 
مرتضوی، س (1388)، «کاوشی در روش شناسی تاریخ اندیشه‌های سیاسی (مطالعة موردی: نقد اسکینر برروش شناسی قرائت متنی)»، نشریة سیاست، شمارة 9، صص 285-304   
ملا احمد، م (1382)، «جنگ و صلح در شاهنامه»، نامة پارسی، سال 8، شمارة 1، صص43-86
منصورنژاد، م (1392)، «ماهیت اندیشة سیاسی رند شیراز، حافظ»، فصل‌نامة علوم سیاسی، سال 16، شمارة 61، صص 69-90
هانزن، ک. ه (1374)، شاهنامة فردوسی، ساختار و قالب، تهران: فرزان روز
Martinich, A. (1999). Hobbes ؛A Biograph؛. Austin: University of Texas.