گسترش و جایگاه زبان پارسی دری در حوزۀ هند

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشکده ادبیات دانشگاه بغلان افغانستان

2 استاد دانشکده زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بغلان افغانستان

چکیده

سرآغاز ورود زبان پارسی دری به هند در زمان حملة سلطان محمود به نیم قارۀ هند است. از آنجا که غزنویان ترک نژادِ پارسی زبان بودند و هم‌ردیف آنها در عهد غوریان تاجیک‌ها‌ نیز پارسی زبان بودند، زبان پارسی راه خود را در هند و در عمق فرهنگ آن بازکرد و یگانه زبان ارتباطی، زبان تفاهم، زبان تحصیل و زبان دانشگاهی هند شد

این پژوهش به روش توصیفی تحلیلی در پی بیان چرایی گسترش زبان پارسی دری در هند بوده و نتیجه گرفت که این زبان بعد از ورود محمود غزنوی به هند جایگاه ویژه‌ای در گسترة ادبیات هندی یافت و این سرزمین مرکز بزرگی برای نشر آثار زبان پارسی دری ‌شد. مطالعة ادب و فلسفة هند، ابوریحان البیرونی را که همراه با سلطان محمود وارد هند شده بود، فریفتة خود ساخت و کتاب‌های تحقیق ماللهند، آثارالباقیه و التفهیم لاوائل صناعت تنجیم را تألیف کرد. سلطان محمود از سال ۳۹۲- ۴۱۶هش. هفده‌بار به هند سفر کرد و هربار دانشمندان و شاعران و ادبای زیادی چون عنصری بلخی و فرخی سیستانی و ... با او همراه بودند. چون سلطان زبان پارسی دری را دوست داشت شاعران و ادبای این زبان در هند به دربارش گرد آمدند، از آن تاریخ به بعد زبان پارسی دری در هند گسترش و مراکز ادبی و فرهنگی از خراسان به هند انتقال یافت. این مراکز به گونه‌ای گسترده و چشمگیر به پخش و انتشار ادب و فرهنگ خراسانی اقدام کرده و در نتیجه ثمره‌های بسیار ارزشمند به بار آوردند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The spread and position of Dari Persian language in India

نویسندگان [English]

  • sayedjan sati 1
  • Ghulamreza Safdari 2
1 Professor of the Faculty of Literature, Baghlan University, Afghanistan
2 Professor of the Faculty of Persian Language and Literature, Baghlan University, Afghanistan
چکیده [English]

The beginning of the introduction of the Dari Persian language to India is during Sultan Mahmud's campaign to the Indian subcontinent. Since the Ghaznavid Turks were Persian-speaking and their counterparts in the Ghorian era, the Tajiks, were also Persian-speaking, the Persian language opened its way in India and in the depth of its culture, and became the only language of communication, language of understanding, language of education and university language of India.

This descriptive and analytical research sought to explain why the Dari Persian language spread in India and concluded that this language found a special place in the scope of Indian literature after the arrival of Mahmoud Ghaznavi to India and this land became a great center for the publication of Dari Persian language works. The study of Indian literature and philosophy attracted Abu Rihan Al-Biruni, who had entered India with Sultan Mahmud, and authored the research books of Mallahnd, Athar al-Baqiyyah and Al-Tafhim Lawael Sanaaat Tanjim. Sultan Mahmud from the year 416-392 AH. He traveled to India seventeen times, and every time many scientists, poets and writers such as Eleni Balkhi, Farrokhi Sistani, etc. were with him. Because the sultan liked the Dari Persian language, the poets and writers of this language in India gathered at his court. From that date onwards, the Dari Persian language spread in India and the literary and cultural centers were transferred from Khorasan to India.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Dari Persian
  • India
  • popular language
  • Lahore
  • Delhi
اکبر، رضیه (۱۳۵۲)، «نفوذ زبان و ادبیات پارسی در قلمرو قطب شاهی»، مجلۀ وحید شمارة 2
الهام، محمدرحیم (۱۳۵۴)، «نقش افغانستان در ورود و انتشار زبان دری در هندوستان»، مجلۀ ادب، شمارة 4
با سورث، ادموند کلیفورد (۱۳۸۵)، تاریخ غزنویان، ترجمۀ حسن انوشه، تهران: امیرکبیر
برتلس، آندره یوگنی ویچ (۱۳۷۱)، تاریخ ادبیات پارسی، ترجمۀ سیروس ایزدی، تهران: هیرمند
حصاریان، سید اکرام الدین (۱۳۹۳)، تاریخ ادبیات پارسی دری در قرن پنج و شش، کابل: سعید
خانلری، پرویز ناتل و دیگران (۱۳۸۳)، تاریخ زبان پارسی، تهران: جهانبخش
رحیم (۱۳۴۵)، تاریخ فرهنگی و اجتماعی بنگال، جلد یک، پاکستان: کراچی
رهین، رسول (۱۳۸۵)، سرگذشت زبان پارسی دری، استوکهلم: شورای فرهنگی افغانستان
رهین، رسول (۱۳۹۶)، یگانگی زبان پارسی دری در دهکدۀ جهانی، کابل: سعید
ژوبل، محمدحیدر (۱۳۸۳)، تاریخ ادبیات افغانستان، کابل: میوند
شهرستانی، شاه علی اکبر (۱۳۸۵)، سیر زبان پارسی دری درهند، سویدن: شورای فرهنگی افغانستان
طوسی، ادیب (۱۳۵۶)، دربارة زبان پارسی دری، مجلۀ ارمغان، شمارة دهم
عوفی، محمد (۱۳۳۲)، لباب الباب، به کوشش سعید نفیسی، تهران: طوس
فروزانفر، بدیع الزمان (۱۳۸۳)، تاریخ ادبیات ایران، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
نهرو، جواهر لعل (۱۳۸۳)، نگاهی به تاریخ جهان، ترجمۀ احمد تفضلی، جلد یک، تهران: امیرکبیر
یمین، محمدحسین (۱۳۹۳)، تاریخچة زبان پارسی دری، کابل: سعید