دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

رویکردی انتقادی به مقولة زن در ادبیات از سنت تا اکنون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
کارشناسی زبان و ادبیات فاسی، پژوهشگر حوزة ادبیات و فلسفه، خراسان رضوی، ایران.
چکیده
در ادبیات سنتی، مدرن و پست‌مدرن، همواره بامقوله­ای به نام زن روبه­رو بوده­ایم. زن در ادبیات کلاسیک ما معشوقی بود با قدی هم‌چو سرو، ابروانی کمان و... که در بهترین حالات عاشق او را در می‌خانه و خرابات ملاقات می‌کرد. در دورة مدرن و به نسبت کمتر از آن در دورة پست‌مدرن، زنان شاعر رویکردهایی انتقادی را نسبت به‌جایگاه زن در ادبیات و جامعه در پیش گرفتند. نکتة حائز اهمیت آنکه جامعه و به تبع آن ادبیات، از دیرباز زن را به‌عنوان ابزاری در دست جامعه و شعر پنداشته­ و همواره دربارة آن نگاشته­اند؛ اما رویکرد فرافمینیسم در جامعه و ادبیات با رویکردی انتقادی نسبت به تمام دوگانه­انگاری­ها و ابزارپنداری­ها نسب به زن، دیدگاه انتقادی فرااومانیسم را ارائه می­دهد که در آن زن نیمة عاشقانة انسان در زمین نگریسته می­شود و در ادبیات، به خصوص در ادبیات طبیعت‌گرا، به زن اجازه داده می­شود بدون انکار، رد و تحقیر نیمة دیگر انسان یعنی مرد؛ به‌عنوان کاراکتری مستقل و بدون واسطه در جامعه و شعر ظهور و نمود یابد بدون آنکه پیشاپیش دچار پیش­فرض­ها، انتقادها، قضاوت­ها و... باشد. این مقاله که به روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتاب‌خانه‌ای گردآوری شده؛ به‌دنبال بررسی تقابل جایگاه زن در ادبیات از سنت تا فرافمنیسم درمی‌یابد که فرافمنیسم رویکردی انتقادی است به تمام نگره‌های زن ابزاربین و زن کالا‌بین در دوره‌های سنت، مدرن و پست‌مدرن.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Critical Approach to” Women” in Literature from Tradition to Fara- Feminism

نویسنده English

Arezoo Moradi
Bachelor of Persian language and literature, researcher in the field of literature and philosophy, Razavi Khorasan, Iran.
چکیده English

In traditional, modern and postmodern literature, we have always encountered a category called woman. In our classical literature, a woman was a beloved with the same height as a cypress, eyebrows like a bow, etc., who in the best of circumstances met her lover in a pub. In the modern period and to a lesser extent in the postmodern period, women poets took critical approaches to the position of women in literature and society. It is important to note that society and, consequently, literature have long regarded women as a tool for society and poetry and have always written about them; But the approach of post-feminism in society and literature, with a critical approach to all dualisms and instrumentalists about women, presents a critical view of post-humanism in which women are seen as the romantic half of human on earth and in literature, especially in naturalistic literature, women are allowed to without denying, rejecting and humiliating the other half of human, that is the man; appear as an independent and unmediated character in society and poetry without having to deal with presuppositions, criticisms, judgments, etc. This article is a descriptive-analytical method compiled using library resources, aims to enable each of the male and female phenomena in literature to have an independent presence in the text immediately and independently of all ideological and theological views, and to narrate themselves in the world of text.The aim is to enable each of the male and female phenomena in literature to have an independent presence in the text immediately and independently of all ideological and theological views, and to flow in the text and to narrate themselves in the world of text.

کلیدواژه‌ها English

Woman
Farazan
Feminism
Frafinism
Fraumanism
Frasent
Naturalist Literature
احمدی، حمید (۱۳۸۴)، «زن در شعر شاملو»، ویژه‌نامة فصل‌نامة گوهران، ­جلد۲، شمارة ۹ و ۱۰، ۲۵۰ - 265
آذری، پراو (1391)، «مشخصه­های زبان و روایت‌زنانه در داستان­های نویسندگان زن»، کتاب ماه ادبیات، پیاپی 175، شمارة 61، 29 -38.
ابومحبوب، احمد (۱۳۸۲)، گهوارة سبز افرا زندگی و شعر سیمین بهبهانی، تهران: ثالث.
آذرپیک، آرش و همکاران (1396)، چشم­های یلدا و کلمه کلید جهان هولوگرافیک، جلد اول، چاپ 2، تهران: روزگار
آذرپیک، آرش و همکاران (1396)، چشم­های یلدا و کلمه کلید جهان هولوگرافیک، جلد 2، چاپ 2، تهران: روزگار
انصاف­پور، غلامرضا (1386)، حقوق و مقام زن در شاهنامة فردوسی، تهران: وزارت فرهنگ و هنر
تسلیمی، علی (1398)، نقد ادبی- نظریه­های ادبی و کاربردی آنها در ادبیات فارسی، چاپ 17، تهران: اختران
جودی نعمتی، اکرم (1380)، «زن در آینة شعر فارسی»،  مطالعات راهبردی زنان، سال 3، شمارة 12، صص 1-14
دوبووار، سیمون (1400)، جنس دوم، ترجمة قاسم صنعوی، جلد 2، چاپ 17، تهران: توس
رشیدی، علی؛ همتی،آریو (1400)، جنبش ادبی 1400، تهران: مهر و دل
ریگبی، کیت (1392)،  نقد بوم­گرا مجموعه مقالات دربارة نقد بوم­گرا، گردآوری زهرا پارساپور، ترجمة عبدااله نوروزی، حسین فتح‌علی، تهران: پژوهش‌گاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی
سیمای زن در شعر حافظ به نقل از پایگاه خبری سمیارنا
صیدی، یلدا (1398)، توفان­تر از تبسم-عاشقانه­های یک فرااندیش جوان-، تهران: اریکه سبز
صیدی، یلدا (1400)، جنبش جهانی شعر سبز از مکتب ترالیبیسم تا جنبش ادبی-فلسفی 1400، تهران: امید سخن
عنایت، حلیمه؛ فتح­زاده، حیدر (1388)، «رویکردی نظری به مفهوم اکوفمینیسم»، مطالعات جامعه­شناسی، سال 2، شمارة 5، صص 45-63
فردمین، جین (1383)، فمینیسم، ترجمة فیروزه مهاجر، تهران: آشیان
کانر، ملوین (1400)، و سرانجام زنان، ترجمة حسن‌علی رونقی، تهران: روشن‌گران و مطالعات زنان
کلیگز، مری (1399)، درسنامة نظریة ادبی، ترجمة جلال سخنور؛ الاهه دهنوی؛ سعید سبزیان، چاپ 3، تهران: اختران
مشرف آزاد تهرانی، محمود (۱۳۸۴)، پریشادخت شعر، زندگی و شعر فروغ فرخزاد، جلد۱، تهران: ثالث.
مولانا، مثنوی معنوی، دفتر دوم بخش ۳۵
نرسیسیانس، امیلیا (1383)، مردم­شناسی جنسیت، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور
واعظ، لیدا؛ صادق­زاده، محمدحسن  (۱۳۸۴)، «چهار شاعر زن معاصر»، ماه‌نامة حافظ، شمارة ۲۱، ۷۴ -۷۹
وهاب­زاده، رحمت (1397)، «جایگاه زن در ادبیات فارسی ایران (با نگاهی به ادبیات کلاسیک و مدرن)»، دومین کنفرانس ملی دانش و فناوری روان‌شناسی، علوم تربیتی و جامعه شناسی ایران
 
هاشمی، محموده، (۱۳۷۰)، «مقام زن در شاهنامه فردوسی»، فصل‌نامه دانش، شمارة ۲۷و۲۸، صص 75 -97