دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

بررسی رابطة طبقة اجتماعی با اخلاق زنان در حکایات کلیله و دمنه و مرزبان‌نامه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، ایران.
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، ایران.
چکیده
کلیله و دمنه و مرزبان‌نامه از متون کلاسیک زبان فارسی هستند. این دو که با نثری فنی و مزین به رشتة تحریر درآمده‌اند به شیوة حکایت در حکایت نگاشته شده و حاوی حکایات متعددی هستند. با توجه به این که رویکرد جامعه شناختی یکی از روش‌های تحلیل متون است در این مقاله سعی شده رابطة بین طبقة اجتماعی و اخلاق زنان از این دیدگاه بررسی شود. در این مقاله نشان داده می‌شود که بین طبقة اجتماعی و فساد یا عصمت زنان رابطه‌ای مستقیم وجود دارد زیرا در حکایات این کتب، اکثرا زنان از طبقة اجتماعی فرو دست و پایین، دارای اخلاقی پست هستند و به شوهران خویش خیانت می‌کنند. در مقابل زنان طبقة بالای جامعه که شوهرانشان از قدرت، ثروت و نفوذ اجتماعی بالایی بر خوردار هستند علاوه بر پاکیزگی صورت، از نیکویی سیرت و عصمت اخلاقی نیز برخوردار می‌باشند. به همین دلیل در این آثار اکثرا زنان افرادی همچون کفش‌گر، قصاب، جولاهه، نجار و... فاسد هستند. نمود این جهت‌گیری در متون قدیم می‌تواند نشأت گرفته از همان قدرت، ثروت و نفوذ اجتماعی طبقة بالا باشد. در واقع گفتمان قدرتمندان از جهات گوناگون بر ادبیات تاثیر گذاشته است و آنچه وفق مراد قدرتمندان بوده است بیان کرده و نمایش داده است. 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigating the relationship between the social class and the women's morals in the stories of Kelileh va demneh and Marzbannameh

نویسندگان English

saiid emami 1
ghasem sahrayi 2
1 Ph.D. Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Human Sciences, Lorestan University, Iran.
2 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Lorestan University, Iran.
چکیده English

Kelileh va demneh and Marzbannameh are classical texts of Persian language. These two, which are written in Technical Prose, contain many stories written in the style of a story within the other. Considering that the sociological approach is one of the methods of text analysis, in this article, it has been tried to look at these works from this point of view and examine the relationship between social class and women's morals. This article shows that there is a direct relationship between social class and women's prostitution or chastity. Because in the stories of these books, most of the women from the lower social class have bad morals and betray their husbands. On the other hand, the women of the upper class of the society, whose husbands have power, wealth and high social influence, in addition to the cleanliness of the face, also have the goodness of character and chastity. For this reason, in these works, most of the wives of shoemakers, butchers, weavers, carpenters, etc. are prostitutes. The manifestation of this orientation in old texts can be derived from the power, wealth and social influence of the upper class. In fact, the views of those in power have influenced literature in various ways and expressed and displayed what was according to their wishes.

کلیدواژه‌ها English

Kelleh and Demneh
marzban letter
social class
women
اطمینان، خدیجه (1386)، «کنسرواتیزم ومشابهت های مضامین کلیله و دمنه و مرزبان نامه»، ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی، سال 3، شمارة 9، صص 11-24
اطمینان، خدیجه و علی اصغر حلبی (1388)، «ماکیاولیسم و مشابهت های مندرج در کلیله و دمنه و مرزبان‌نامه با آن»،  پیک نور (علوم انسانی)، سال 7، شمارة یک صص 22-31
بهار مهرداد (1373)، جستاری چند در فرهنگ ایران، تهران: فکر روز.
بهار، مهرداد (1388)، نگاهی به تاریخ و اساطیر ایران باستان، تقریرات مهرداد بهار به تحریر سیروس شمیسا، تهران: علم
راوندی، مرتضی (1384)، تاریخ اجتماعی ایران، جلد اول، تهران: نگاه
عدل پرور، لیلا (1385)، «نوای همدلی در کلیله و دمنه و مرزبان‌نامه»، نشریه ادبیات فارسی، سال 4، شمارة 6، صص 111-135
قدیانی، عباس (1384)، تاریخ، فرهنگ و تمدن در دوره‌های آریاها و مادها، تهران: فرهنگ مکتوب علم
کوئن، بروس (1390)، مبانی جامعه شناسی، ترجمه و اقتباس غلام عباس توسلی و رضا فاضل، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت) مرکز تحقیق علوم انسانی
لنسکی، گرهارد و جین لنسکی (1369)، سیر جوامع بشری، ترجمة ناصر موفقان، تهران: سازمان انتشارات آموزش انقلاب اسلامی
مندراس، هانری و ژرژ گورویچ (1369)، مبانی جامعه شناسی: تاریخ مختصر جامعه شناسی، ترجمة باقر پرهام، تهران: امیر کبیر، چاپ 7
منشی، ابوالمعالی نصرالله (1389)، ترجمة کلیله و دمنه براساس نسخة مجتبی مینوی، به کوشش مجید مولایی، چاپ 2، تهران: چوک آشیان
نوذری، عزیزالله (1380)، تاریخ ایران از آغاز تا مشروطیت، تهران: خجسته.
وراوینی، سعدالدین (1366)، مرزبان نامه، به کوشش دکتر خلیل خطیب رهبر، چاپ 2،  تهران: صفی علیشاه