دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

بررسی الگوی کنشگری گرماس در «حماسه آرش» سروده سیاوش کسرایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد زرند، دانشگاه آزاد اسلامی، زرند، ایران.
چکیده
یکی از دستاوردهای مهم ساختارگرایی، موضوعات مرتبط با روایت شناسی است. پراپ، فرمالیست روس، نقطه عطفی در روایت شناسی ایجاد کرد، طبق نظر او شخصیت دیگر جدا از متن هیچ موجودیتی ندارد.گرماس، یکی از نظریه پردازان پیرو پراپ، الگوی کنشی را با هدف نمایان ساختن نقش شخصیت ها و ارتباط کنش و شخصیت ارائه داد: کنشگرها نقش شخصیت های روایت را بازی می‌کنند؛ با اینحال دو تفاوت با شخصیت دارد: اول اینکه چند شخصیت می تواند نقش یک کنشگر واحد را ایفا کند؛ دوم اینکه کنشگرها در ژرف ساختِ روایت؛ اما شخصیت ها در روساختِ روایت، نقش دارند. در الگوی گرماس، شمار کنشگرها به شش می رسد:1-فرستنده (sender) 2- گیرندۀ پیام(receiver)3- مفعول (object)4- یاری دهنده(supporter) 5- مخالف(conflict) 6- فاعل (قهرمان) (subject). این مقاله برآن است تا حماسه آرش سروده سیاوش کسرایی را که روایت محور است نسبت به قابلیت تطبیق با نظریۀ روایت محور گرماس و شش گروه کنشگر او مورد بررسی قرار دهد. در این پژوهش که به صورت کتابخانه ای و به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است مشخص گردیدکه هر شش کنشگر الگوی گرماس در منظومه آرش کمانگیر وجود دارند و همانگونه که گرماس، نقابل را بنیادی‌ترین چهارچوبی می‌داند که ذهن انسان در قالب آن به جهان ساختار می بخشد؛ برای درک ساختار متن، ابتدا باید تقابل ها را درک کرد؛ در اسطوره آرش نیز، با تقابل بین ایران و توران سرو کار داریم که این تقابل، بن مایه روایت کسرایی از حماسه آرش است که در سه کنشگر دوتایی در تقابل با یکدیگر بیان گردیده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Examining the Germas activism model in "Arash Kamangir" composed by Siavash Kasraei

نویسنده English

Morteza Abbaspour
Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Zarand Branch, Islamic Azad University, Zarand, Iran.
چکیده English

One of the important achievements of structuralism in the field of literature is issues related to narratology, and researchers try to determine the relationship between actors and characters. Vladimir Propp, the Russian formalist, created a turning point in the analysis and study of narratology. According to him, the character has no existence apart from the text and is only a part of the technical structure that must be subject to predetermined events. Germas, one of the semantic theorists, presented the activism model with the aim of showing the role of characters and the relationship between action and character: an actor is someone or something that performs an action. The actor plays the role of the characters in the narrative. However, it has two differences with characters: first, several characters can play the role of a single actor. Second, the actors play a role in the deep structure of the narrative, but the characters play a role in the superstructure of the narrative. This article, in a descriptive-analytical way, analyzed the narrative-oriented epic of Arash, composed by Siavash Kasraei with the narrative-oriented theory of Garmas, and it was determined that all six actors of Garmas model are present in this poem. As Garmas considers contrast as the most fundamental framework in which the human mind gives structure to the world and understands its meaning, and to understand the structure of the text, one must first understand contrasts, In the legend of Arash, we are also dealing with the confrontation between Iran and Turan, which is the basis of Kasra's narration of Arash's epic, which is expressed in three double actors in opposition to each other.

کلیدواژه‌ها English

Narratology
Greimas activist model
Arash Kamangir
structuralism
ابوحنیفه دینوری، احمدبن داوود (1346)، اخبارالطوال، ترجمة صادق نشأت، تهران: بنیاد فرهنگ ایران
احمدی، بابک (1378)، ساختار و هرمنوتیک، چاپ 4، تهران: گام نو
اسکولز، رابرت (1383)، درآمدی بر ساختارگرایی در ادبیات، ترجمة فرزانه طاهری، تهران: آگاه
برتنز، یوهانس ویلهلم (1382)، نظریة ادبی، ترجمة فرزان سجودی، تهران: آهنگ دیگر
تایسن، لیس (1387)، نظریه‌های نقد ادبی معاصر، ترجمة مازیار حسین‌زاده و فاطمه حسینی، تهران: نگاه امروز
تفضلی، احمد (1378)، تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام، به کوشش ژاله آموزگار، چاپ 3، تهران: سخن
تولان، مایکل (1386)، روایت شناسی درآمدی زبان شناختی ـ انتقادی. ترجمة فاطمه علوی و فاطمه نعمتی، تهران: سمت
خدایار، ابراهیم؛ امامی، صابر (پاییز89)، آخرین تیر بررسی تطبیقی اسطورة آرش و فیلوکتتس، پژوهش‌های زبان و ادبیات تطبیقی، دورة اول، شمارة 3، صص86-61
ریکور، پل (1384)، زمان و حکایت؛ پیگر بندی زمان در حکایت داستانی، ترجمة مهشید نونهالی،  تهران:گام نو
ریمون کلان، شلومیت (1378)، روایت داستانی بوطیقای معاصر، ترجمة ابوالفضل حری، تهران: نیلوفر
سلدون، رامان (1384)، راهنمای نظریة ادبی معاصر، ترجمة عباس مخبر، چاپ 3، تهران: طرح نو
سیدان، مودم (1387)، «تحلیل و بررسی شازده احتجاب گلشیری با دید ساختارگرایانه»، فصلنامة نقد ادبی، سال اول، شمارة چهار، صص3-52
سرکاراتی، بهمن (1357)، «بنیان اساطیری حماسه‌های ایران»، مجلة دانشکده ادبیات و علوم انسانی تبریز، شمارة 125، صص61-1
طبری، ابوجعفرمحمدبن جریر (1375)، تاریخ طبری، ترجمة ابوالقاسم پاینده، جلد 5، تهران: اساطیر
فردوسی، ابوالقاسم (1374)، شاهنامه، تصحیح ژول مول، تهران: علمی و فرهنگی
کسرایی، سیاوش (1383)، آرش کمانگیر، چاپ 7، تهران: کتاب نادر
گلدمن، لوسین (1369)، نقد تکوینی، ترجمة محمد جعفر پوینده، تهران: نگاه
محمدی، محمدهادی؛ عباسی، علی (1381)، صمد: ساختار یک اسطوره، تهران: چیستا
مکاریک، ایرناریما (1385)، دانشنامة نظریه‌های ادبی معاصر، ترجمة مهران مهاجر و محمد نبوی، چاپ 2، تهران: آگاه
موران، برنا (1386)، نظری‌های ادبیات و نقد، ترجمة ناصردادران، تهران: نگاه
هارلند، ریچارد (1385)، از افلاطون تا بارت، گروه مترجمان، چاپ 2، تهران: چشمه