دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

بررسی تفاوت‌ها و شباهت‌ها در رویدادهای مهم پادشاهی گشتاسپ با تطبیق متون مختلف

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
با بررسی متون و منابع مختلفی که دربارۀ پادشاهان و شخصیت­های اساطیری سخن به میان آمده، شباهت‌ها و تفاوت­هایی مشاهده می­شود که درخور توجه است. یکی از این شخصیت­ها، گشتاسپ کیانی است. در زمان این پادشاه رویدادهای مختلفی رخ داده که در متون و منابع مختلف به صورت روایت­های گوناگون بیان شده؛ یکی از این رویدادها، ظهور زرتشت است. در منابع گوناگون به ظهور زرتشت در زمان گشتاسپ اشاراتی شده اما در متون تاریخی، این روایت‌ها به گونه­ای دیگر بیان گردیده است. همچنین نبرد گشتاسپ و ارجاسپ نیز از دیگر مواردی است که در زمان پادشاهی گشتاسپ روی داده که برخی از متون، علت این نبرد را مذهبی و در برخی دیگر، باج خواهی ارجاسپ بیان شده، هر چند که در روایت‌هایی نیز کشورگشایی ارجاسپ را علت نبرد میان آنها معرفی می­شود. نبرد رستم و اسفندیار نیز از دیگر رویدادهایی است که در زمان پادشاهی گشتاسپ رخ داده اما در برخی از متون و منابع با ذکر دقیق جزئیات به این امر پرداخته شده در حالی که در بسیاری دیگر از متون، به توصیف دقیق جزئیات اشاره­ای نگردیده است. ما در این پژوهش برآنیم تا با روش تحلیل و تفسیر رویدادهای مهم و بهره­گیری از منابع مختلف، تفاوت‌ها و شباهت‌هایی که در این‌باره وجود دارد را برای مخاطبان توصیف نماییم تا علت این اختلاف نظرها را به اثبات برسانیم.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

An Analysis of Major Events during the Reign of King Vishtaspa, with a Comparative Study of Various Texts (Differences and Similarities)

نویسندگان English

roholah jafarzadeh 1
hamid ardestani 2
farzin hgafuri 3
1 Ph.D. student, Department of Persian Language and Literature, Science and Research Unit, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Research Sciences Unit, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Azad University, Science and Research Branch, Tehran
چکیده English

By examining various texts and sources that discuss kings and mythical figures, notable similarities and differences can be observed. One such figure is King Vishtaspa of the Kaianids. During his reign, numerous events occurred, which have been narrated differently across various texts and sources. One of these events is the emergence of Zoroaster. In different sources, references are made to Zoroaster’s appearance during Vishtaspa’s time, but historical texts present these accounts in different ways. Additionally, the battle between Vishtaspa and Arjasp is another significant event of this period. Some texts cite religious reasons for the conflict, while others attribute it to Arjasp’s demand for tribute, and yet some accounts mention Arjasp’s imperial ambitions as the cause of the battle. The battle between Rostam and Esfandiyar is another major event that took place during Vishtaspa's reign. While some sources detail this event with precision, many others do not provide thorough descriptions. In this research, we aim to analyze and interpret the major events using a variety of sources to describe the differences and similarities, ultimately shedding light on the reasons behind these conflicting narratives.

کلیدواژه‌ها English

Vishtaspa
major events
historical texts
epic texts
storytelling manuscripts
ابن بلخی (1385)، فارسنامه به اهتمام گای لیسترانج و آلن نیکلسون، تهران: اساطیر.
اصفهانی، حمزه بن حسن (1346)، سنی ملوک الارض و الانبیا، ترجمة جعفر شعار، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
آموزگار، ژاله و تفضلی احمد (۱۳۷۰)، اسطورۀ زندگی زردشت، تهران: بابل.
بلعمی، ابوعلی (1353)، تاریخ بلعمی، تصحیح محمدتقی بهار به کوشش محمد پروین گنابادی، جلد1، تهران: زوار.
بندهش (1375)، ترجمۀ مهرداد بهار، تهران: توس.
بهار، مهرداد (1396)، پژوهشی در اساطیر ایران، تهران: آگه.
بهار، مهرداد (1352)، درخت مقدس، تهران: الفبا.
بهار، مهرداد (1376)، جستاری چند در فرهنگ ایران، تهران: فکر روز.
بیرونی، ابوریحان (1386)، آثارالباقیه، ترجمه اکبر دانا سرشت، تهران: امیرکبیر.
پورداوود، ابراهیم (1377)، فرهنگ ایران باستان، تهران: اساطیر.
تاریخ سیستان (1314)، تصحیح محمدتقی بهار، تهران: موسسه خاور.
ثعالبی، ابومنصور (1368)، غرراخبار ملوک الفرس و سیرهم، ترجمة محمد فضائلی، تهران: نقره.
حمیدیان، سعید (1372)، درآمدی بر اندیشه و هنر فردوسی، تهران: ناهید.
خالقی مطلق، جلال (1372)، گل رنج­های کهن، تهران: مرکز.
خالقی مطلق، جلال (1390)، «رستم و اسفندیار»، فردوسی و شاهنامه‌سرایی، تهران: میترا.
دینکرد پنجم (1388)، به کوشش ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: معین.
دینکرد هفتم (1389)، به کوشش محمدتقی راشد محصّل، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
دینوری، ابوحنیفه (1383)، اخبارالطوال، ترجمه محمود مهدوی دامغانی، تهران: نی.
رضایی دشت ارژنه، محمود؛ مصطفایی کرملکی، فاطمه (1395)، «نقد و بررسی داستان گشتاسپ بر اساس نظریه توهم توطئه» پژوهشنامه ادب حماسی رودهن، سال 12، شمارة 2، پاییز و زمستان، صص 53- 73
روایت پهلوی (1367)، ترجمۀ مهشید میرفخرایی، تهران: مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
صفا، ذبیح­الله (1389)، حماسه­سرایی در ایران، تهران: فردوس.
شاهنامة نقّالان (طومار مرشد عبّاس زریری اصفهانی) (1396)، ویرایش جلیل دوستخواه، جلد 1 و 2، تهران: ققنوس.
طبری، محمد بن جریر (1383)، تاریخ طبری، ترجمه ابوالقاسم پاینده، ج 1 و 2، تهران: اساطیر.
فردوسی، ابوالقاسم (1375)، شاهنامه، تصحیح جلال خالقی مطلق، ج 5، کالیفرنیا: مزدا.
قاسمی فیروزآبادی، سامان، اسحاقیه، پیمان (1400)، «ساختارشناسی داستان رستم و اسفندیار و توازن قدرت در اندیشۀ سیاسی ایران باستان»، مجله ادب حماسی رودهن، سال17، شمارة2، پاییز و زمستان، صص215- 242
کریستن‌سن، آرتورامانوئل (1352)، کیانیان، ترجمة ذبیح الله صفا. تهران: علمی.
کزازی، میرجلال­الدین (1372)، رویا، حماسه، اسطوره، تهران: مرکز
کمپبل، جوزف (1381)، اساطیر ایران و ادای دین، ترجمة علی اصغر بهرامی، تهران: روشنگران و مطالعات زنان.
گردیزی، عبدالحی بن ضحّاک (1363)، زین الاخبار، به اهتمام عبدالحی حبیبی، تهران: دنیای کتاب.
متون پهلوی (1375)، به کوشش جاماسب جی دستور منوچهر جی جاماسب- آسانا، گزارش سعید عریان، تهران: کتابخانه ملی.
مجمل­التواریخ و القصص (1318)، تصحیح محمدتقی بهار، تهران: کلالة خاور.
مسعودی، علی­بن­حسین (1382)، مروج­الذهب، ترجمة ابوالقاسم پاینده، جلد 1، تهران: علمی فرهنگی.
معلوف، لویس (1352)، المنجد فی اللغه، بیروت: ذوی القربی.
مقدّسی، مطهر بن طاهر (1374)، البدء و التاریخ، ترجمة محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران: آگه.
مهدوی یحیی؛ افشار، ایرج (1371)، هفتاد مقاله-دربارة تاریخ حماسه ملی ایران، جلد2، تهران: اساطیر.
نویری، احمدبن‌عبدالوهاب (1375)، نهایه الارب، ترجمۀ محمود مهدوی‌دامغانی، تهران: امیرکبیر.