دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

بررسی قافیه در شعر نیمایی (شاعران ایران و افغانستان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دپارتمان زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بغلان، افغانستان.
چکیده
قافیه از روزگاران گذشته تاکنون در شعر فارسی اهمیتی اساسی داشته است. شمس قیس رازی قافیه را یکی از ارکان اساسی شعر، حتی مهم‌تر از وزن می‌شمارد، نیما یوشیج پدر شعر نو فارسی با وجود انقلابی که در فرم و صورت شعر فارسی پدید آورد، همچنان قافیه را رکنی اساسی در شعر می‌شمرد و معتقد بود شعر بی‌قافیه، خانه بی‌سقف و در است. قافیه علمی است که در آن موسیقی کناری شعر مورد بحث قرار می‌گیرد و از حروف قافیه، حرکات قافیه و عیب‌های قافیه بحث می‌شود. نخستین‌بار خلیل ابن‌احمد فراهیدی [ فراهی] (100 – 175 ق) که واضع علم عروض نیز بود، این قواعد را تدوین کرد. احمدشاملو که از سرآمدان شعر سپید است و خود شعر بی وزن و قافیه می‌سرود دربارۀ قافیه می‌گوید: «قافیه بی‌اندازه زیباست، اگر تصنعی و زورکی نباشد به اتفاق مفهوم کمک شایانی می‌کند.» در این پژوهش که به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای صورت گرفته دربارۀ چگونگی کاربرد قافیه در شعر نو یا نیمایی بحث خواهد شد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Role of Rhyme in Nimaic Poetry (Poets of Iran and Afghanistan)

نویسنده English

Najibullah Qayyum
Professor, Department of Persian Language and Literature, Department of Persian Language and Literature, Baghlan University, Afghanistan.
چکیده English

Rhyme has held a fundamental significance in Persian poetry from ancient times to the present. Shams-e Qais Razi considered rhyme one of the essential pillars of poetry, even more important than meter. Nima Youshij, the father of modern Persian poetry, despite his revolutionary changes in the form and structure of Persian poetry, still regarded rhyme as a crucial element of poetry. He believed that poetry without rhyme is like a house without a roof or doors. Rhyme is the science that discusses the side-music of poetry, covering rhyme letters, movements, and flaws. These rules were first codified by Khalil Ibn Ahmad al-Farahidi (100–175 AH), who also founded the science of prosody. Ahmad Shamlou, a pioneer of blank verse who wrote poetry without meter and rhyme, said about rhyme: "Rhyme is exceedingly beautiful, and if it is not forced, it significantly aids the meaning." This descriptive-analytical study, using library sources, discusses the application of rhyme in modern or Nimaic poetry.

کلیدواژه‌ها English

Khalil Ibn Ahmad
half poem
Rhyme
باختری، واصف (1395)، سفالینۀ چند بر پیشخوان بلورین فردا، کابل: عازم.
بارق شفیعی، محمد حسن ( 1365)، شیپور انقلاب، (شعر) کابل: اتحادیۀ نویسنده‌گان.
پدرام، لطیف (1366)، شعرهای انزوأ، کابل:کمیتۀ دولتی طبع و نشر ج. د.ا.
ترابی، علی اکبر (1370)، جامعه‌شناسی و ادبیات، تبریز: نوبل.
ثالث، مهدی اخوان (1370)، زمستان، تهران: مروارید.
ثالث، مهدی اخوان (1369)، بدایع و بدعت‌ها و عطا و لقای نیمایوشیج، تهران: بزرگ مهر.
حسن‌زاده، شهریار (1385)، قافیة ساده، تهران: سمت.
خلیلی، خلیل الله (1389)، دیوان، به کوشش کاظم کاظمی، تهران: عرفان.
رویین، رازق (1374)، عقاب البرز (مجموعه شعر) کابل: سعید.
سایه، هوشنگ ابتهاج (1360)، یادگار خون سرو، تهران: توس.
سلیمان لایق، غلام مجدد (1360)، بادبان، کابل: مطبعۀ تعلیم و تربیه.
شفعیی کدکنی، محمد رضا (1376)، موسیقی شعر، تهران: آگاه.
شهریار، سیدمحمدحسین (1377)، دیوان شهریار، جلد اول، تهران: سمت.
فارانی، محمود (1341)، رویای شاعر، کابل مطبعة دولتی.
فانی، محمدرازق (1365)، پیامبرباران،کابل: انجمن نویسندگان افغانستان.
فرخزاد، فروغ (1378)، پنج کتاب، تهران: شقایق.
قیوم، نجیب‌الله (1402)،  قافیۀ شعر فارسی دری، کابل: تمدن.
کسرایی، سیاووش (1363)، پیوند، تهران: حزب توده.
نادرپور، نادر (1381)، مجموعۀ اشعار، تهران: نگاه.
نایبی، عبدالله (1366)، رگبار بر مرمر (مجموعه شعر)، کابل: اریانا.
نیما یوشیج، علی اسفندیاری (1383)، مجموعۀ کامل اشعار، تهران: نگاه.
نیما یوشیج، علی اسفند یاری (1368)، دربارۀ شعر و شاعری (از مجموعۀ آثار نیما یوشیج) گردآوری سیروس طاهباز، تهران: دفترهای زمانه.
هنرمندی، حسن (1390)، http://fekreajib.blogsky.com- سه‌شنبه 9 اسفند‌ماه