دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

تأملی در اشعار تعلیمی عطار نیشابوری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
چکیده
ادبیات تعلیمی به آثاری اطلاق می‌شود که با رویکرد ادبی به بیان موضوعات فلسفی، مذهبی، اخلاقی و اجتماعی می‌پردازد و هدف آن، آموزش و تربیت است. ادبیات تعلیمی، هنرمندانه و با استفاده از زبان ادبی، افراد جامعه را به کسب فضائل اخلاقی، علم‌دوستی، خداجویی و خوبی‌ها دعوت کرده و از جهالت و پستی‌ها دور می‌سازد. از این رو، هدف این پژوهش بررسی اشعار تعلیمی عطار نیشابوری می‌باشد، در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی، آن بخشی از اشعاری عطار که جنبۀ تعلیمی دارند مورد مطالعه قرارگرفت. یافته‌های اسنادی نشان می‌دهد، عطار از آن جمله شاعران و بزرگان زبان و ادب فارسی است که در اشعار و آثار خود به مسائل تربیتی توجه داشته است و می‌توان اندیشه‌های تربیتی او را در موارد مختلف، از جمله: خداجویی، جوانمردی، صبر و بردباری، پرهیزگاری و پارسایی، پرهیز از ظلم و بیدادگری، داشتن اخلاق نیکو، کسب علم و دانش، استفاده از اندوخته‌های علمی، دوری از جهل و نادانی، و... از لابلای اشعارش دریافت نموده و از آن‌ها برای آموزش و تربیت افراد جامعه استفاده کرد؛ زیرا رسیدن به کمال انسانیت و بندگی و قرب الهی از اهداف تربیتی عطار می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A reflection on the didactic poems of Attar Nishaburi

نویسنده English

Mohammad Yasin Ahmadi
Ph.D. candidate Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Isfahan University, Isfahan, Iran
چکیده English

Educational literature refers to works that express philosophical, religious, moral and social issues with a literary approach, and its purpose is education. Educational literature uses literary language in an artistic way to educate people in the society and invites them to acquire moral virtues, love of knowledge, seeking God and benevolence, and keeps them away from ignorance and meanness. Therefore, the purpose of this research is to examine the didactic poems of Attar Nishaburi. In this research, a part of Attar's poems, which has a didactic aspect, was analyzed with a descriptive-analytical method. Documentary findings show that Attar is one of the poets and professors of Persian language and literature who has addressed educational issues in his poems and works. His educational ideas in various cases such as: seeking God, chivalry, patience and tolerance, piety, avoiding greed and violence, having good morals, acquiring knowledge, using scientific resources, avoiding ignorance and ignorance, etc. You can see it in his poems. and used them to educate people in society. Because reaching the perfection of humanity, servitude and closeness to God is one of Attar's educational goals.

کلیدواژه‌ها English

Didactic literature
Poems
Attar Nishaburi
قرآن­کریم
اشرف­زاده، رضا و ناروئی، مسعود (1395)، «پیام­های انسان ساز عرفان عطار و مولانا برای بشر امروز»، زبان و ادبیات فارسی، شمارة 12، صص 143-161
السادات شریف­زاده، حکیمه و همکاران (1391)، «بررسی تطبیقی فلسفه تربیتی عطار نیشابوری و افلوطین»، مطالعات ادبی متون اسلامی، شمارۀ 3، صص 47-80
باقرزاده خیاوی، فاطمه و همکاران (1401)، «تقابل عرفان زاهدانه و عاشقانه در تذکرۀ الاولیای عطار نیشابوری»، عرفان اسلامی، شمارۀ 71، صص 375-394
ذبیحی، آزاده و آذر، اسماعیل (1397)، «تأثیرپذیری اروپا از آثار و اندیشه­های عرفانی عطار نیشابوری»، پژوهش­های ادب عرفانی، شمارۀ 39، صص 73-100
شفیعی کدکنی، محمد رضا (1386)، زمینه­های اجتماعی شعر فارسی، تهران: اختران
شمیسا، سیروس (1387)، انواع ادبی، تهران: دانشگاه پیام نور
شیرعلی، حمیدرضا و فرخ­زاد، ملک محمد (1397)، «از وحدت عددی تا وحدت احدی تحلیل دیدگاه عطار نیشابوری در باب حقیقت توحید»، تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی، شمارۀ 36، صص 77-96
صفایی، علی؛ یحیایی، محمد و السادات رشیدی، صفورا (1392)، «تربیت غیر مستقیم مرید در حکایات عرفانی (با تکیه بر تذکرة الاولیاء عطار)»، مطالعات عرفانی، 9، صص 83-112
طایفی، شیرزاد و کریم­زاده، ابراهیم (1400)، «نقد حکایت شیخ صنعان عطار نیشابوری بر مبنای نظریۀ سیستم­های پیچیده»، متن­شناسی ادب فارسی، شمارۀ 52، صص 33- 51
طباطبایی، سیدمهدی (1388)، «هنر شاعری یا شعر هنری (نگاهی به پیوند ادبیات و هنر در اشعار نظامی گنجوی)»، زبان و ادب پارسی، شمارۀ 40، صص 63-78
عطار نیشابوری، شیخ فریدالدین محمد (1316)، پندنامه، به اهتمام تقی حاتمی، تهران: اسلامیه
عطار نیشابوری، شیخ فریدالدین محمد (1359)، دیوان عطار، با حواشی و تعلیقات محمود درویش، چاپ دوم، تهران: جاویدان
عطار نیشابوری، شیخ فریدالدین محمد (1361)، اسرارنامه، به اهتمام سید صادق­گوهرین، چاپ دوم، تهران: زوار
عطار نیشابوری، شیخ فریدالدین محمد (1362)، اسرارنامه و بی­سرنامه، به اهتمام احمد خوشنویس «عماد»، تهران: سنائی
عطار نیشابوری، شیخ فریدالدین محمد (1368)، دیوان عطار، به اهتمام تقی تفضلی، چاپ پنجم، تهران: علمی و فرهنگی
عطار نیشابوری، شیخ فریدالدین محمد (1376)، دیوان عطار، به اهتمام بدیع الزمان فروزانفر، چاپ دوم، تهران: نخستین
کریمیان، مریم؛ مهربان قزل­حصار، جواد و اشرف­زاده، رضا (1398)، «تحلیل ادبیات تعلیمی در انواع ادبی دیگر»، پژوهشنامه ادبیات تعلیمی، 11 (42)، صص 161-204
مهرمحمدی، محمود ( 1381)، پرورش تفکر ممتاز از طریق برنامه درسی هنر، تهران: انجمن اولیاء و مربیان
یزدان­پناه، مهرعلی و کندلویی، فاطمه (1389)، «سیمای حضرت سلیمان(ع) در منظومه­های عطار نیشابوری»، تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی، شمارۀ (6)، صص 97-122