دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

بررسی تطبیقی تمثیل در قطعات ابن‌یمین فریومدی و غزل تمثیل‌های آرش آذرپیک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
کارشناس ارشد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه پیام نور، مرکز تهران غرب، تهران، ایران.
چکیده
تمثیل شیوة بیان شعر قطعه و از جمله آرایه‌های ادبی است که در فن بلاغت اهمیت و جایگاه خاصی دارد. این الگوی روایتی یک استراتژی خاص برای بیان هدفی ثانوی است که در بردارندة آموزه و نظریه است. قالب قطعه به دو دلیل محرز نتوانست پا به پای غزل به‌عنوان یک قالب ماندگار در ادوار شعر پارسی خودنمایی و خود افزایی کند. یکی کم داشتن یک قافیه در مطلع، نسبت به غزل که نگذاشت آن تعادل وحدت وجودی خنیاگرانة غزل را به صورت جامع داشته باشد و دیگری فضای خشک پیام رسانانگی و تعلیمی در قطعه بود که نتوانست آن پذیرش را در جان و روان ایرانیان به‌دست بیاورد. در این مقاله به بررسی آماری تمایزها و شباهت‌های تمثیل در چهار شاخة پارابل، فابل، آنیمیسم و تمثیل زبانی در قطعات بزرگترین قطعه‌سرای تاریخ ادبیات ایران ابن‌یمین فریومدی و پایه‌گذار سبک غزل تمثیل آرش آذرپیک پرداخته شده است. هدف این پژوهش که به روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتاب‌خانه‌ای تدوین شده ارائة یک دسته‌بندی شفاف و جامع از انواع تمثیل و معرفی دستامد تمثیل زبانی است که برای نخستین‌بار به عنوان یک آرایة مستقل ادبی در غزل تمثیل معرفی شده با ذکر ریشه‌های سبکی و مثال‌های متعین در این زمینه.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A Comparative Study of Allegory in Ibn Yamin Farumadi’s Qit'as and Arash Azarpeyk’s Allegoric Ghazals

نویسنده English

Nahida seyyedi
Senior Expert, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Payam Noor University, West Tehran Center, Tehran, Iran.
چکیده English

Allegory is a literary device commonly used in Qit'as and one of the significant rhetorical figures in the art of eloquence. This narrative pattern is a specific strategy aimed at conveying a secondary purpose that encompasses a teaching or theory. The Qit'a form, for two main reasons, could not achieve the lasting prominence in Persian poetry that the ghazal did. First, the lack of a rhyme in the opening couplet compared to the ghazal prevented the form from attaining the harmonious unity that the lyrical structure of the ghazal offers. Second, the Qit'a’s didactic tone and dull message-oriented nature failed to resonate with the emotional and spiritual depths of the Iranian people. This article statistically examines the differences and similarities in allegory across four categories: parable, fable, animism, and linguistic allegory, within the works of the greatest Qit'a poet in Persian literary history, Ibn Yamin Farumadi, and the founder of the allegorical ghazal style, Arash Azarpeyk. The purpose of this research, conducted through descriptive-analytical methods and using library sources, is to provide a clear and comprehensive classification of different types of allegory. It also introduces the concept of linguistic allegory as an independent literary device in allegorical ghazals for the first time, supported by stylistic roots and specific examples.

کلیدواژه‌ها English

Qit'
a
Allegorical Ghazal
Animism
Linguistic Allegory
اکبری، مهرانگیز (1401)، سارای، تهران: امید سخن.
امامی، سعید (1383،7آبان)، نقدی برکتاب لیلا زانا، روزنامه سیاست روز.
آذرپیک آرش (1383)، لیلا زانا، قم، سماء القلم.
آذرپیک،آرش ((1399)، وآنگاه شیخ اشراق عاشق می‌شود، تهران: مهرودل.
آذرپیک،آرش (1398)، دوشیزه به عشق باز می‌گردد،کرمانشاه: دیباچه.
باستانی‌راد، حسینعلی، (1363) دیوان اشعارابن یمین، چاپ 2، تهران: کتابخانه سنایی
خالقی‌راد،حسین (1375)، قطعه و قطعه سرایی در شعر فارسی، تهران: علمی فرهنگی
زرین کوب، عبدالحسین (1398)، با کاروان حله، چاپ 18، تهران: علمی.
شفیعی کدکنی، محمدرضا (1387)، صور خیال در شعر فارسی، چاپ 11، تهران: آگاه.
شمیسا، سیروس (1387)، بیان، چاپ 3، تهران: میترا.
صیدی، ناهید (1401)، نوآوری‌ها در فرم ذهنی غزل فرم و غزل مینیمال، پژوهش‌های نوین ادبی، سال اول، شمارة اول، صص 147-170
عسکری، عاطفه (1401)، زبانه­های عاشقانه، تهران: امید سخن.
فتوحی رود معجنی، محمود (1389) بلاغت تصویر، چاپ 2، تهران: سخن.
محمدی ،حمزه (1400)، مبانی ادبی فرائیسم، تهران: امید سخن.
مسیح، نیلوفر (1400)، جنس سوم، کرمانشاه: دیباچه.
نوروزعلی، زینب (1400) آنتولوژی زبانه نویسان ایران، تهران: شاپرک سرخ.
نوروزعلی، زینب (1402)، «تحلیل و تطبیق ساختار روایی قطعات ابن یمین فریومدی و غزل قطعه‌های آرش آذرپیک بر اساس الگوی کنشی گریماس»، مطالعات ادبیات تطبیقی، دورة 17، شمارة 68، صص 641-670
همائی، جلال‌الدین (1361)، فنوان و بلاغت، تهران: توس.
همتی، آریو؛ رشیدی، علی (1400)، جنبش ادبی 1400، تهران: مهرودل.