دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

نقدی بر تعاریف شعر محمدرضا شفیعی کدکنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
با اینکه گروهی با تعریف شعر مخالفند و معتقدند که تعریف شعر به دلیل گستردگی و پهنای آن، دشوار و یا غیر ممکن است، اما برخی صاحب‌نظران، برای شعر تعریف‌های گوناگونی آورده‌اند که بسیاری از آن‌ها با یک‌دیگر مغایرت یا منافات دارند که هر یک در جای خود مورد انتقاد و تحلیل و بررسی است. محمدرضا شفیعی کدکنی از کسانی است که برای شعر تعاریف گوناگونی آورده که برخی از آن‌ها گاهی ناقص اند و یا گاهی با یک‌دیگر تناقض دارند و این ناشی از برداشت‌های متفاوت و گرایش‌های وی به برخی مکاتب است. هدف نگارنده در این تحقیق، از مقایسه‌ی تعاریف شعر از نگاه شفیعی کدکنی، رسیدن به یک تعریف واحد است. این تحقیق به روش توصیفی - تحلیلی صورت گرفته و پیشینه‌ی آن، بیانگر اختلاف در تعاریف شعر از یک نگاه است. مبانی نظری این تحقیق نشان می‌دهد که در این تعاریف، تناقضات و نواقصی دیده می‌شود که حاکی از نگاه وی به شعر از دو دیدگاه متضاد ایماژیسمی و فرمالیسمی است. نتیجه-ای که از این تحقیق گرفته شده، بیانگر آن است که هر تعریفی درباره‌ی شعر، بستگی به شرایط زمانی و مکانی یک دوره‌ی خاص دارد. با توجه به این که تعریف باید جامع و مانع باشد، نمی توان تعریف کامل و واحدی از شعر در یک دوره و زمان ارائه داد تا مرز میا شعر و نثر مشخص شود، خصوصاً این که نمی توان، همزمان دو تعریف متضاد و متناقض، برای شعر در یک دوره‌ی خاص، با دو دیدگاه متفاوت قایل شد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A critique on the definitions of Mohammadreza Shafiei Kodkani's poetry

نویسنده English

nader moslemi
PhD in Persian language and literature, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

Although some groups are against the definition of poetry and believe that it is difficult or impossible to define poetry due to its breadth and breadth, some experts have given different definitions for poetry, many of which contradict each other. or they have contradictions, each of which is criticized and analyzed in its own place. Mohammadreza Shafiei Kodkani is one of those who gave various definitions for poetry, some of which are sometimes incomplete or sometimes contradict each other, and this is due to his different perceptions and tendencies towards certain schools. The author's goal in this research is to reach a single definition by comparing the definitions of poetry from the perspective of Shafii Kodkani. This research was done in a descriptive-analytical way and its background shows the difference in the definitions of poetry from one point of view. The theoretical basis of this research shows that there are contradictions and shortcomings in these definitions, which indicate his view of poetry from two opposing perspectives, imagism and formalism. The result obtained from this research indicates that any definition of poetry depends on the time and place conditions of a particular period. Due to the fact that the definition must be comprehensive and comprehensive, it is not possible to present a complete and unified definition of poetry in a period and time to define the border between poetry and prose, especially that it is not possible to have two contradictory definitions at the same time for In a certain period,

کلیدواژه‌ها English

Poetry
Shafi'
i Kodkani
poetry criticism
برت، آر. ال (1389)، تخیل، ترجمة مسعود جعفری، تهران: مرکز.
برونو، فرانک (1370)، فرهنگ توصیفی روان‌شناسی، ترجمة فرزانه طاهری و مهشید یاسایی، تهران: طرح نو.
بهار، محمد تقی (1366)، شعر چیست و شاعر کیست؟، نشریة ایران­نامه، شمارة20، صص 674- 672
پورنامداریان، تقی (1381)، سفر در مه، تهران: نگاه.
جمالی، بهرام و همکاران (1398)، «بحثی انتقادی - تحلیلی پیرامون موسیقایی بودن شعر فارسی»، نشریة هنر و نظر، صص 52 - 33
حق شناس، على محمد (1370)، مقالات ادبى، زبان شناختى، تهران: نیلوفر.
داد، سیما (1387)، فرهنگ اصطلاحات ادبی، تهران: مروارید.
روحانی، مسعود و عنایتی فادیکلایی، محمد (1394)، بررسی آشنایی زدایی و هنجار گریزی دستوری در شعر منوچهر آتشی، نشریة پژوهش­های ادبی و بلاغی، شمارة 10، صص 44 تا 23
زیارت‌بان، مهدی و همکاران (1401)، «ایماژیسم یا تصویرگرایی درونی و بیرونی شعر ملک الشعرای بهار با تأکید بر مکتب کوبیسم»، نشریة پژوهش­نامة مکتب­های ادبی، شمارة 19، صص 34 تا 7
ساعتچی، محمود (1377)، مشاوره و روان­درمانی، نظریه­ها و راهبردها، تهران: ویرایش.
سجادی، سید جعفر (1360)، مصطلحات فلسفی ملاصدرا، تهران: نهضت زنان مسلمان.
سجادی، سید جعفر (1361)، فرهنگ علوم عقلی، تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفة ایران.
سلاجقه، پروین (1387)، امیر زادة کاشی‌ها، تهران: مروارید.
سیدحسینی، رضا (1362)، مکتب­های ادبی، تهران: نیل و نگاه.
شفیعی‌کدکنی، محمد رضا (1393)، «فرم چیست»، نشریة بخارا، شمارۀ 103، 11 صص 18تا 8
شفیعی‌کدکنی، محمد رضا (1392)، زبان شعر در نثر صوفیه: درآمدی بر سبک شناسی نگاه عرفانی، تهران: سخن.
شفیعی‌کدکنی، محمد رضا (1398)، با چراغ و آینه، تهران: سخن.
شفیعی‌کدکنی، محمد رضا (1401)، موسیقی شعر، تهران: آگاه.
شولتز، سیدنی الن و شولتز، دوان پی (1392)، نظریه­های شخصیت، تهران: ویرایش.
شیدان شید، حسین علی (1383)، عقل در اخلاق از نظر غزالی و هیوم، تهران: مؤسسة پژوهشی حوزه و دانشگاه.  
فرجی، ذبیح الله (1375)، انگیزش و هیجان و واکنش­های روان تنی، تهران: میترا.
قاسم زاده، حبیب الله (1378)، شناخت و عاطفه، تهران: انتشارات فرهنگیان.
قیس رازی، شمس الدین محمد (1388)، المعجم فی معاییر اشعار العجم، تهران: علم.
کابلی، فیضی (1342)، شعر چیست؟، نشریة یغما، شمارة 180، صفحات 172 تا 169
کاپلستون، فردریک چارلز (1383)، تاریخ فلسفه، ترجمة امیر جلال‌الدین اعلم، تهران: مؤسسة پژوهشی حوزه و دانشگاه.  
کسمایی، علی اکبر (1344)، شعر چیست و شاعر کیست، نشریة یغما، شمارة 205، صص 242 تا 238
گنجی، حمزه (1392)، روان­شناسی عمومی، تهران: ساوالان.
گیج، وبرلاینز (1374)، روان­شناسی تربیتی، ترجمة حسن لطف آبادی و همکاران، مشهد: پاژ.
محمود علیلو، مجید (1376)، «بررسی رابطة شناخت با عاطفه، نشریة زبان و ادب فارسی» دانشگاه تبریز، شمارة 163، صص 200 تا 181
مشکور، محمد جواد (1361)، امور عامه، تهران: علمی و فرهنگی.
مصباح‌یزدی، محمدتقی (1378)، اخلاق در قرآن، ترجمه، تحقیق و نگارش محمد حسین اسکندری‏، جلد2، قم: مؤسسة آموزشى و پژوهشى امام خمینى (ره)
میرصادقی، میمنت (1376)، واژه‌نامة هنر شاعری، چاپ دوم، تهران: کتاب مهناز.
ناتل خانلری، پرویز (1377)، هفتاد سخن، جلد 1 ، تهران: توس.
نظامی عروضی سمرقندی، احمد (1400)، برگزیدة چهارمقاله، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
نوروزعلی، زینب (1403)، نهنگ آبی بومی جزیرة کائوآئی، شاهرود: آسو اوستا.
ولک، رنه و وارن، آستین (1382)، نظریة ادبیات، ترجمة ضیا موحد و پرویز مهاجر، تهران: علمی و فرهنگی.
هاوکس، ترنس (1377)، استعاره، ترجمة فرزان طاهری، تهران: مرکز.
یمینی، عبدالعظیم (1352)، «شعر چیست، وجه تمایز شعر و تفکرات شاعرانه»، نشریة ارمغان، دورة 42، شمارة 11 و 12، صص 727 تا 720