دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

مقایسه رساله‌الطیر خاقانی، سنایی و نجم‌الدین رازی از منظر نمادپردازی پرندگان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
پیش از عطار، شاعران و نویسندگان مختلفی مبادرت به تالیف اثر از زبان مرغان کرده‌اند. عمده قریب به اتفاق این آثار در حدود اواخر قرن پنج تا اوایل قرن هفت تالیف شده‌اند و با وجود مشترکات فراوانی که تالیف این نوع اثر می‌طلبد، تفاوت‌های آشکاری نیز در میان آن‌ها به چشم می‌خورد. یکی از این تفاوت‌ها، تفاوت در شیوه نمادپردازی پرندگان است. در این پژوهش رساله‌الطیر خاقانی، سنایی غزنوی و نجم‌الدین رازی از منظر نمادپردازی پرندگان با یکدیگر مقایسه می‌شوند چراکه در شیوه پرداخت، هدف نهایی و توصیفات آن‌ها تفاوت‌هایی مشاهده شد که آن‌ها را مستعد قرار گرفتن در مقام مقایسه تحقیق حاضر کرد. در این پژوهش دریافت شده که چطور تفاوت در نگاه و هدف تالیف این آثار، در نهایت باعث تفاوت در نمادپردازی پرندگان شده‌است. رساله خاقانی شامل توصیفات بی‌نظیر است و به مدح حضرت رسول (ص) می‌انجامد. سنایی با محوریت توحید صحنه عبادت پرندگان را تصویر می‌کند و نجم‌الدین رازی، مدح وزیر وقت را از مسیر زبان مرغان نگاشته‌‌است. یعنی سبک هر شاعر نیز در منحصربه‌فرد بودن زبان مرغان او اهمیت ویژگی‌ای داشته که در این پژوهش مرور شده‌است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Comparison of Risale al-Tir Khaqani, Sanai and Najmuddin Razi from the point of view of bird symbolism

نویسنده English

sayeh barin
PhD student, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

Before Attar, various poets and writers attempted to compose works on the language of birds. The vast majority of these works were composed around the late fifth to early seventh centuries, and despite the many commonalities that the composition of this type of work requires, there are also obvious differences among them. One of these differences is the difference in the way of symbolizing birds. In this study, the Risale-i-Tayr of Khaqani, Sana'i of Ghaznavi, and Najm al-Din Razi are compared with each other from the perspective of symbolizing birds because differences were observed in the method of presentation, the final goal, and their descriptions that made them susceptible to being compared in the present study. This study has found out how the difference in the perspective and purpose of composing these works ultimately led to the difference in the symbolizing of birds. Khaqani's Risale-i-Tayr contains unique descriptions and leads to the praise of the Prophet (Mohammad). Sanai, with the focus on monotheism, depicts the scene of bird worship, and Najm al-Din Razi wrote the praise of the then minister through the language of birds. That is, the style of each poet also has an important characteristic in the uniqueness of his language of birds, which has been reviewed in this research.

کلیدواژه‌ها English

Khaqani
Sanai
Najm al-Din Razi
Mantiq al-Tayr
Symbolism
قرآن کریم
امین مقدسی، ابوالحسن و افتخاری، زینب (1393)، «بررسی تطبیقی مدایح نبوی در دیوان بوصیری و خاقانی»، کاوش‌نامة ادبیات تطبیقی، دورة 4، شمارة 15، صص 23-1
بالانی، پیوند (1384)، «مقایسة تطبیقی منطق‌الطیر سنایی، خاقانی و عطار»، کتاب ماه ادبیات و فلسفه، دورة 9، شمارة 96، صص 75-66
حلبی، علی اصغر (1390)، گزیدة حدیقه‌الحقیقه، تهران: اساطیر.
حلبی، علی اصغر (1394)، مبانی عرفان و احوال عارفان، تهران: اساطیر
دری، نجمه و رضایی، سمیه (1397)، «بررسی میزان هماهنگی وزن و محتوا در اشعار حکیم سنایی »، فنون ادبی، دورة 9، شمارة 22، صص 98-85
ریاحی، محمدامین (1388)، گزیده مرصادالعباد، تهران: علمی.
زرین‌کوب، عبدالحسین (1386)، صدای بال سیمرغ، تهران: سخن.
سجادی، سیدضیاءالدین (1392)، گزیده اشعار خاقانی شروانی، تهران: علمی و فرهنگی.
سجادی، سیدضیاءالدین (1373)، شاعر صبح، تهران: سخن.
شفیعی کدکنی، محمدرضا (1390)، تازیانه‌های سلوک، تهران: آگاه.
شفیعی کدکنی، محمدرضا (1399)، منطق‌الطیر، تهران: سخن.
صفا، ذبیح‌الله (1395)، تاریخ ادبیات ایران جلد اول، تهران: ققنوس.
غنی، قاسم (1400)، تاریخ تصوف در اسلام، تهران: زوار.
فتوحی، محمود (1401)، بلاغت تصویر، تهران: سخن.
کزاری، میرجلال‌الدین (1368)، رخسار صبح، تهران: مرکز.
محمدی ده چشمه، حمزه و جهاندار، مژگان (1399)، «جلوه‌های توحیدی و مراتب آن در دیوان حکیم سنایی»، معرفت، دورة 28، شمارة 228، صص 69-59
موسوی، سیده‌زهرا و ذوالفقاری، محسن (1392)، «نقد و تحلیل شیوه‌های تاثیرپذیری از قرآن و حدیث در شعر خاقانی»، فصلنامه پژوهش‌های ادبی- قرآنی، دورة یک، شمارة یک، صص31-9
نجفی، علی و ذبیح‌نیا عمران، آسیه (1398)، «سه پرندة شوم (جغد، زاغ و کرکس) در ربع مسکون، در باور عامه»، فصلنامه پاژ، دورة 11، شمارة 35، صص 186-169
همدانی، خواجه یوسف و رازی، نجم‌الدین (1362)، رتبه‌الحیات به ضمیمه رساله‌الطیور، تهران: توس.