دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

بررسی شباهت آرا در آثار ناصرخسرو و احمد کسروی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری ، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران
چکیده
ناصرخسرو حکیم و شاعر اسماعیلی است که میکوشد اندیشهها و باورهای اسماعیلی خود را در قالب نظم و نثر بیان کند. احمد کسروی نیز از اندیشمندان معاصر است که جنبش سیاسی – اجتماعی «پاکدینی» را برای پاک کردن تودۀ ایران از آلودگیهای فکری بنیان نهاد و باورها و اندیشههای خود را ابتدا در مجلۀ «پیمان» و سپس در روزنامۀ «پرچم» منتشر کرد. وقتی که آثار و زندگی ناصرخسرو و احمد کسروی را بررسی میکنیم میبینیم که این دو از ابعاد گوناگونی به هم شبیه هستند. به عبارت دقیقتر، به نظر میرسد در برخی از اندیشهها ناصرخسرو از پیشتازان فکری احمد کسروی است. گویی کسروی، ناصرخسرو را الگوی خود قرار داده است. هدف این مقاله که با روش توصیفی - تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای تدوین شده، نقد و بررسی دیدگاههای مشترک در اندیشههای ناصرخسرو و احمد کسروی است. انتقاد و اعتراض، تحول درونی، جبرستیزی، ادبیات متعهد، انحصارگرایی، خردگرایی و اصلاحگرایی، موارد مشترکی هستند که در اندیشههای ناصرخسرو و کسروی دیده میشود. آنها هرگز از اندیشههای خود بازنگشتند. در نهایت، یکی آوارۀ یمگان شد و دیگری در دادگستری جان باخت.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Studying the Similarities of Opinions in the Works of Naser Khosrow and Ahmad Kasravi

نویسندگان English

Kazem Hashemi 1
Ahmad Khajehim 2
1 PhD student, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran
چکیده English

Naser Khosrow is an Ismaili sage and poet who tries to express his Ismaili thoughts and beliefs in the form of poetry and prose. Ahmad Kasravi is also a contemporary thinker who founded the socio-political movement of "Pakdini" to cleanse the Iranian masses of intellectual pollution and published his beliefs and thoughts first in the magazine "Peeman" and then in the newspaper "Parcham". When we examine the works and lives of Naser Khosrow and Ahmad Kasravi, we see that the two are similar in various aspects. More precisely, it seems that in some of his thoughts, Naser Khosrow is one of Ahmad Kasravi's intellectual pioneers. It is as if Kasravi has made Naser Khosrow his model. The aim of this article, which is compiled using a descriptive-analytical method and using library resources, is to criticize and examine the common views in the thoughts of Naser Khosrow and Ahmad Kasravi. Criticism and protest, internal transformation, authoritarianism, committed literature, exclusivism, rationalism, and reformism are common elements that can be seen in the thoughts of Naser Khosrow and Kasravi. They never turned back from their thoughts. In the end, one became a refugee in Yamgan and the other died in court.

کلیدواژه‌ها English

Naser Khosrow
Ahmad Kasravi
Ismailiyya
Pakdini
Reformism
الهامی، شراره و همکاران (1392)، «بررسی عقاید و نظرات حکیم ناصرخسرو قبادیانی در باب شعر و شاعر، سخن و سخنوری»، زبان و ادب فارسی، دورة پنجم، شمارۀ 14، صص 38- 61
تقی­زاده، سیدحسن (1379)، تحقیقی در احوال ناصرخسرو قبادیانی، به کوشش عزیزالله علیزاده، تهران: فردوس.
حافظ شیرازی، خواجه شمس­الدین محمد (1390)، دیوان، تصحیح محمد قزوینی و قاسم غنی، چاپ دهم، تهران: زوار.
دشتی، علی (1362)، تصویری از ناصرخسرو، به کوشش مهدی ماحوزی، تهران: جاویدان.
زرین­کوب، عبدالحسین (1374)، با کاروان حله. چاپ نهم، تهران: علمی.
شمیسا، سیروس (1388)، سبک­شناسی شعر. چاپ چهارم، تهران: میترا.
کسروی، احمد (1312)، مجلۀ پیمان، دورة یکم، شمارۀ هشتم، صص56-43
کسروی، احمد (1316)، راه رستگاری، بی­جا: بی­نا.
کسروی، احمد (1322 الف)، پرچم. دورة یکم، شمارۀ 8، تهران: چاپخانۀ پیمان.
کسروی، احمد (1322 ب)، حافظ چه می­گوید. چاپ دوم، بی­جا: بی­نا.
کسروی، احمد (1322 پ)، ورجاوند بنیاد، بخش یکم، بی­جا: بی­نا.
کسروی، احمد (1322 ت)، یکم آذر. تهران: چاپخانۀ پیمان.
کسروی، احمد (1323 الف)، دادگاه، بی­جا: بی­نا.
کسروی، احمد (1323 ب)، در پیرامون اسلام، چاپ دوم، بی­جا: بی­نا.
کسروی، احمد (1323 پ)، دولت به ما پاسخ دهد، تهران: چاپخانۀ پیمان.
کسروی، احمد (1323 ت)، صوفی­گری. چاپ دوم، بی­جا: بی­نا.
کسروی، احمد (1323 ث)، یکم آذر. تهران: چاپخانۀ پیمان.
کسروی، احمد (1324)، مهنامۀ خردادماه. شمارة 3، تهران: کوشاد تهران.
کسروی، احمد (1335)، فرهنگ است یا نیرنگ؟، چاپ چهارم، تهران: بی­نا.
کسروی، احمد (1344 الف)، پیام من به شرق، تهران: پایدار.
کسروی، احمد (1344 ب)،  فرهنگ چیست ؟، چاپ ششم، تهران: باهماد آزادگان.
کسروی، احمد (1348)، زندگانی من با « ده سال در عدلیه» و « چرا از عدلیه بیرون آمدم» چیست ؟، تهران: باهماد آزادگان.
کسروی، احمد (2536 الف)، پیام به دانشمندان اروپا و آمریکا، چاپ چهارم، تهران: کتابفروشی پایدار.
کسروی، احمد (2536 ب)، در پیرامون ادبیات، چاپ سوم. تهران: رشدیه.
کسروی، احمد (1359)، در پیرامون خرد، چاپ ششم، تهران: رشدیه.
ناصرخسرو (1335)،  سفرنامه. تصحیح محمد دبیرسیاقی، تهران: زوار
کسروی، احمد (1338)، خوان­الاخوان. تصحیح ع. قویم، تهران: بارانی.
کسروی، احمد (1357)، دیوان. تصحیح مجتبی مینوی و مهدی محقق، تهران: دانشگاه تهران.
هاشمی، کاظم (1400)، کسروی چه می­گوید؟، تهران: فصل پنجم.
همایون کاتوزیان، محمدعلی (1381)، «کسروی و ادبیات»، ایران نامه. سال 20، شمارۀ 2و3، صص 171- 193