دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

فلسفه و اصطلاحات فلسفی در مصیبت نامه و منطق الطیر عطار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی، زاهدان، ایران.
چکیده
رابطة فلسفه و ادبیات رابطه‌ای میان اندیشه (قوة ناطقه) و کلام (نطق) است. ادبیات وسعتی به اندازة همة پرسش‌های بشری دارد؛ از عشق گرفته تا مسائل فلسفی، مناسبات قدرت، مسائل اقتصادی، رنج‌های فردی و روابط انسانی، بنابراین ادبیات گریزی از فلسفه ندارد. در غالب مواقع به مسائلی می‌رسد که در فلسفه نیز مطرح است. سوال اصلی در این پژوهش آن است که مفاهیم فلسفی چه بازتابی در شعر عطار داشته و نگاه عطار به فلسفه چگونه نگاهی است؟ آثار عطار آکنده از مفاهیم عمیق فلسفی، کلامی و عرفانی است. یعنی زبان عطار و کلامش، محملی برای معانی بسیار عمیق در حوزه‌های مذکور است. عطار علاوه بر آشنایی با بسیاری از علوم از قبیل عرفان، نجوم، روان‌شناسی، تاریخ و... فیلسوف نیز هست اما از نوع فلسفه ستیز! این مقاله با تکیه بر دو اثر عطار یعنی مصیبت‌نامه و منطق‌الطیر به تصحیح استاد محمدرضا شفیعی کدکنی و به روش توصیفی- تحلیلی بر اساس منابع کتابخانه‌ای تنظیم و تدوین شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Philosophy and Philosophical Terminology in "Mosibatnameh" and "Manteq al-Tayr" by Attar

نویسنده English

fatemeh vazifehdan molashahi
Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Medicine, University of Medical Sciences, Zahedan, Iran.
چکیده English

The relationship between philosophy and literature connects thought (rationality) and speech (articulation). Literature encompasses the breadth of all human questions, from love to philosophical issues, power relations, economic matters, personal suffering, and human relationships. Therefore, literature is full of philosophy. It often addresses issues that are also raised in philosophy. The main question in this research is to what extent philosophical concepts are reflected in Attar's poetry and how Attar's perspective on philosophy is shaped. Attar's works have deep philosophical, theological, and mystical concepts. His language and discourse carry profound meanings in these areas. In addition to his familiarity with various sciences such as mysticism, astronomy, psychology, history, and more, Attar is also a philosopher, albeit of an anti-philosophical type. This article, relying on two of Attar's works, namely "Mosibatnameh" and "Manteq al-Tayr," edited by Professor Mohammad Reza Shafiei Kadkani, has been compiled and edited using a descriptive-analytical method based on library resources.

کلیدواژه‌ها English

Philosophy
Theology
Mysticism
Mosibatnameh
Manteq al-Tayr
انوری، حسن (1382)، فرهنگ بزرگ سخن، هشت جلدی،تهران: سخن
حسینی دشتی؛ سید مصطفی (1385)، معارف و معاریف، پنج جلدی، تهران: آرایه
دینانی زاده، غلامحسین ابراهیم، (1390) بخش ادبیات سایت تبیان، به کوشش مهسا رضایی
زرین کوب، عبدالحسین (1383)، صدای بال سیمرغ، چاپ 4، تهران: سخن
سجادی، سید جعفر (1370)، فرهنگ لغات، اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، تهران: زبان و فرهنگ ایران
سجادی، سید جعفر (1379)، فرهنگ معارف اسلامی، تهران: کومش
شجیعی، پوران (1373)، جهان‌بینی عطار، تهران: نشر و دانش
صارمی، سهیلا (1373)، «مصطلحات عرفانی و مفاهیم برجسته در زبان عطار»، پژوهشگاه علوم اسلامی و مطالعات فرهنگی وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالی
عطار، محمدابراهیم (1386)، مصیبت‌نامه، به مقدمه، تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران: سخن
عطار، محمدابراهیم (1385)، مصیبت‌نامه، به اهتمام و تصحیح نورانی وصال،چاپ هفتم، تهران: زوار
عطار، محمد ابراهیم (1381)، منطق الطیر، تصحیح و شرح کاظم دزفولیان، چاپ دوم، تهران: طلایه
عطار، محمدابراهیم (1385)، منطق‌الطیر، به مقدمه، تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران: سخن
عطار، محمدابراهیم (1383)، منطق‌الطیر، به اهتمام و تصحیح سید صادق گوهرین، چاپ بیست و یکم، تهران: علمی فرهنگی
فروزانفر، بدیع‌الزمان (1353)، شرح احوال و نقد و تحلیل آثار شیخ فریدالدین عطار نیشابوری، تهران: دهخدا
کی منش، عباس (1366)، پرتو عرفان (شرح اصطلاحات عرفانی کلیات شمس)، تهران: سعدی
گوهرین، سید صادق (1367)، فرهنگ لغات و تعبیرات مثنوی، نه جلدی، تهران: زوار
هجویری، ابو الحسن علی بن عثمان (1384)،کشف‌المحجوب، چاپ 2، تهران: سروش