دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

دو فصلنامه بین‌المللی «پژوهش‌های نوین ادبی»

بررسی تقابل‌های معنایی در شعر هوشنگ ابتهاج و محمدعلی بهمنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار دانشگاه فرهنگیان، شهریار، ایران
چکیده
تقابل‌های معنایی، به عنوان عنصری کلیدی در شعر فارسی، ابزاری است که از طریق آن شاعران می‌توانند پیچیدگی‌های عاطفی و فلسفی را به نمایش بگذارند.این مقاله به بررسی تقابل‌های معنایی در شعر هوشنگ ابتهاج و محمدعلی بهمنی می‌پردازد و تفاوت‌ها و شباهت‌های استفاده این دو شاعر معاصر ایرانی از این ابزار ادبی را تحلیل می‌کند. ابتهاج از تقابل‌های معنایی مانند «عشق و نفرت»، «امید و ناامیدی»، و «مرگ و زندگی» بهره می‌گیرد تا بی‌ثباتی و ناپایداری تجربه انسانی را نمایان کند و از این رهگذر حس اضطرار و ناپایداری را به مخاطب منتقل کند. در مقابل، بهمنی به تقابل‌هایی نظیر «عشق و جدایی»، «عدالت و ظلم»، و «آزادی و اسارت» می‌پردازد تا تضادهای درونی و اجتماعی انسان را به تصویر بکشد و مخاطب را با دردهای عاطفی و اجتماعی همراه سازد.این پژوهش نشان می‌دهد که تقابل‌های معنایی در شعر ابتهاج اغلب رنگ فلسفی و عاطفی دارند و از نوعی نگرش اندوه‌بار به جهان سرچشمه می‌گیرند، در حالی که در شعر بهمنی، این تقابل‌ها به نوعی نقد اجتماعی و بیان احساسات پیچیده انسانی تبدیل می‌شوند. در نهایت، این مقاله روشن می‌کند که تقابل‌های معنایی، چگونه ابزار مهمی برای بیان دیدگاه‌های شاعرانه و ایجاد عمق معنایی در شعر معاصر فارسی هستند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A Study of Semantic Contrasts in the Poetry of Houshang Ebtehaj and Mohammad Ali Bahmani

نویسنده English

Masoumeh SalehiTarriq
Assistant Professor, Farhangian University, Shahriar, Iran
چکیده English

bstract



This article examines semantic contrasts in the poetry of Hooshang Ebtehaj and Mohammad Ali Bahmani, analyzing how these two contemporary Iranian poets employ this literary device to create unique thematic effects. Semantic contrasts, a crucial element in Persian poetry, enable poets to convey emotional and philosophical complexities. Ebtehaj uses contrasts such as “love and hatred,” “hope and despair,” and “life and death” to illustrate the instability of human experience, evoking a sense of urgency and impermanence. In contrast, Bahmani explores themes like “love and separation,” “justice and oppression,” and “freedom and confinement” to depict social and inner conflicts, engaging the reader with shared emotional and societal struggles.This study reveals that Ebtehaj’s semantic contrasts are largely philosophical and emotional, arising from a melancholic view of the world, whereas Bahmani’s contrasts serve as a critique of society and an expression of complex human emotions. Ultimately, this paper highlights how semantic contrasts serve as an essential tool for expressing poetic perspectives and adding depth to modern Persian poetry.

کلیدواژه‌ها English

Semantic contrast&‌‌‌‌‌‌‌‌rdquo
&‌‌‌‌‌‌‌‌ldquo
Houshang Ebtahaj&‌‌‌‌‌‌‌‌rdquo
&‌‌‌‌‌‌‌‌rdquo
Mohammad Ali Bahmani&‌‌‌‌‌‌‌‌rdquo
ابتهاج، هوشنگ (1401)، دیوان اشعار، تهران: نور گیتی.
احمدی، پروین (1401) تقد عمیقگرا بر غزل اعتدال مبتنی بر آثار سیدرضا محمدی»، پژوهش‌های نوین ادبی، دورة اول، شمارة 2، صص 27-58
اردبیلی، لیلا و روشن، بلقیس (1391)، «روایت‌شناسی شناختی (کاربست نظریه آمیختگی مفهومی بر قصه‌های عامیانه ایرانی»، ادب پژوهشی، دورة 6، شمارة 21، صص 9-32
استاکول، پیتر (1393)، بوطیقای شناختی، ترجمۀ محمدرضا گلشنی، تهران: علمی.
اسکولز، رابرت (1398)، درآمدی بر ساختارگرایی در ادبیات، ترجمۀ فرزانه طاهری، چاپ چهارم، تهران: آگاه.
اقبالی، ابراهیم و رسول‌زاده، حسین (1388)، «بررسی عناصر ساختار غزل‌های سیاسی - اجتماعی در اشعار هوشنگ ابتهاج و شفیعی‌کدکنی»، تاریخ ادبیات، دورة 2، شمارة 2، پیاپی62، صص27-44
امامی، سعید؛ صحرایی، قاسم (1401)، «تقابل زشتی و  زیبایی با ویرانگری و بسامانی در منظومه‌های ادب غنایی بر اساس رویکرد کلود استروس»، پژوهش‌های نوین ادبی، دورة 2، شمارة 3، صص 1-31
ایزدی، غلامعلی و رنجبر، پرستو (1395)، «بررسی صفات رنگارنگ در دیوان محمدعلی بهمنی»، زیبایی‌شناسی ادبی، دورة 7، شمارة 30، صص79-114
بهمنی، محمدعلی (1402)، مجموعه اشعار، چاپ پنجم، تهران: نگاه.
تودوروف، تزوتان (1399)، بوطیقای ساختارگرا، چاپ هفتم، تهران: آگاه.
رضاقلی فامیان، علی (1393)، «کارکرد کلامی تقابل واژگانی در زبان فارسی»، زبان و زبان‌شناسی، دورة 19، شمارة 19، صص55-74
سالمیان، غلامرضا و سلیمانی، خاطره (1395)، «تحلیل بلاغی مجموعه اشعار محمّد علی بهمنی بر مبنای مولفه‌های هنجارگریزی معنایی»، بلاغت کاربردی و نقد بلاغی، دورة اول، شمارة اول صص24-40
شجاع رضوی، سعیده (1386)، «جنسیت و شمول معنایی»، فصلنامة پازند، دورة 3، شمارة 10، صص 27-36
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (1403)، موسیقی شعر، تهران: آگاه.
صفوی، کورش (1390)، درآمدی بر معنی‌شناسی، چاپ چهارم، تهران: سورۀ مهر.
عباسپور، مرتضی (1402)، «بررسی الگوی کنشگر گرماس در منظومة «آرش کمانگیر» سروده سیاوش کسرایی»، پژوهش‌های نوین ادبی، دورة 2، شمارة 4، صص 183-201
فاضلی، فیروز و پژهان، هدی (1393)، «تقابل‌های معنایی در اشعار اقبال لاهوری»، کاوش‌نامه زبان و ادبیات فارسی، دورة 14، شمارة 27، صص147-166
کلباسی، ایران (1391)، ساخت اشتقاقی واژه در فارسی امروز، چاپ پنجم، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
محمدی، حسین و نیکوبخت، ناصر (1392)، «بررسی مقایسه‌ای شعر حافظ و هوشنگ ابتهاج - ه. ا. سایه»، کاوش‌نامه زبان و ادبیات فارسی، دورة14، شمارة 26، صص121-146
مهاجران، مهران و نبوی، محمد (1373)، «از زبان تا شعر؛ درآمدی بر زبان‌شناسی سازگانی نقش‌گرا و کاربرد آن در خوانش شعر»، مجموعه مقالات دانشگاه علامه طباطبایی، دورة 4 شمارة 4، صص69-82
نصرالهی، یدالله (1393)، «لغزش‌های بیانی و زبانی در شعر محمدعلی بهمنی»، سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی، دورة 7، شمارة 23، صص213-226
وظیفه‌دان ملاشاهی، فاطمه (1402)، «فلسفه و اصطلاحات فلسفی در مصیبت‌نامه و منطق‌الطیر عطار»، پژوهش‌های نوین ادبی، دورة 2، شمارة 4، صص 255-269